Người Trong Cuộc - Rwanda

Evariste Mutibagirana

Evariste
Mutibagirana.
Courtesy of USAID. Evariste Mutibagirana không biết được rằng giá cà phê đã xuống tới mức thấp kỉ lục trong vòng 30 năm qua, khi Việt Nam và Bra-zin làm ngập thị trường cà phê thế giới với cà phê Robusta chất lượng thấp. Anh chỉ biết rằng cà phê do anh làm ra, trồng trên vài acre ở miền trung Ru-wan-đa, mang lại cho anh một số tiền vỏn vẹn đủ để cầm hơi. Mutibagirana bán cà phê với bất kì giá nào.

Quả cà phê được tách vỏ, và hạt cà phê bên trong được lên men rồi rửa để bỏ hết lớp nhớt bên ngoài. Mãi đến năm ngoái, những người nông dân như Mutibagirana sống ở thành phố Masaka vẫn còn làm việc này bằng tay, một công việc tẻ nhạt, đem lại sản phẩm chất lượng thấp. Anh bán cà phê chế biến tay của mình với giá không hơn 30 xu một pao là mấy. Cà phê, cây công nghiệp được hơn 450,000 nông dân trồng ở Rwanda, từng là sản phẩm xuất khẩu lớn nhất nước này. Nhưng việc sản xuất vô tội vạ của cả thế giới đã thay đổi cục diện. Năm 1990, Ru-wan-đa xuất khẩu 45,000 tấn cà phê. Đến năm 2003, con số này tụt xuống 14,000 tấn. Chè thế chỗ cà phê, trở thành mặt hàng xuất khẩu lớn nhất nước này.

Nhưng năm ngoái mọi chuyện lại khác. Mutibagirana kiếm thêm được 55% mỗi pao bằng cách bán cà phê chưa chế biến của mình cho nhà máy chế biến địa phương ở Masaka. Nhà máy mới được phục hồi bởi USAiD này có khả năng chế biến cà phê đặc biệt (specialty) và bán cho thị trường quốc tế. Cà phê đặc biệt cho giá cao hơn cà phê công nghiệp rất nhiều, cho phép những nông dân như Mutibagirana hưởng nhiều gấp đôi với quả cà phê tươi so với những hạt cà phê chế biến tay họ vẫn bán hồi trước.

Nông nghiệp là động lực phát triển của nền kinh tế Rwanda. Sự phát triển nhanh chóng của ngành nông nghiệp kéo theo sự đa dạng hoá kinh tế nông thôn, đời sống, thu nhập và công việc đều được ổn định. Các hoạt động hỗ trợ nông nghiệp của USAID nhấn mạnh vào việc tăng lượng cây trồng,̀ công nghiệp hoá nông phẩm đem lợi nhuận cao, và marketing.

Trong mùa vụ đầu tiên, trạm rửa cà phê Masaka bỏ ra gần $27,000 để mua cà phê quả của hơn 400 nông dân địa phương. Tất cả 38 tấn cà phê đã chế biến được bán sạch – Royal Coffee California mua mười chín tấn, Drucafe ở Anh mua mười bốn tấn, và sáu tấn còn lại được mua bởi các công ty nhập khẩu intelligentsia và BD imports của Mỹ. Trạm rửa cà phê này mở cửa lại từ năm 2002 sau hơn một thập kỉ đóng cửa vì vụ thảm sát tại Rwanda năm 1994. Trạm rửa cho phép nông dân địa phương tiếp cận được với thị trường cà phê đặc biệt trên thế giới, qua đó bán các hạt cà phê Arabica của mình với giá cao hơn cà phê Robusta trên thị trường thường.

Người ta dự báo rằng cà phê đặc biệt từ Đông Phi sẽ chiếm tới 18% thị trường thế giới. Mặc dù hầu hết lượng cà phê này đến từ Kenya và Ethiopia, Rwanda đang bắt đầu quay lại với thị trường này nhờ sự hỗ trợ của USAID.

Trạm rửa ở Masaka chỉ là một phần nhỏ của dự án. USAID đang cố gắng xúc tác phát triển kinh tế diện rộng ở Rwanda bằng cách tăng chất lượng các nông phẩm – như cà phê – qua việc nâng cao kĩ thuật sản xuất và quảng bá sản phẩm. Đối với Mutibagirana, cha của mười đứa trẻ, cà phê tốt hơn đồng nghĩa với cuộc sống tốt hơn.

Testimonial courtesy of USAID

Phần đầu