Vấn đề khủng hoảng giá cà phê

Ngày nay, cà phê là một trong những mặt hàng phổ biến nhất thế giới. Từ Hoa Kỳ, châu Âu cho tới châu Á, cà phê với nhiều màu sắc và hương vị khác nhau có thể được tìm thấy ở khắp các siêu thị, cửa hàng. Điều này đối với các khách hàng thật là tuyệt vời. Nhưng đối với những nhà sản xuất thì đây lại là một câu chuyện hoàn toàn khác.

Hiện nay, trên thế giới có khoảng hơn 25 triệu người trồng cà phê. Đa số họ sống ở những nước đang phát triển, trồng cà phê ở quy mô nhỏ.Trong 10 năm trở lại đây, thị trường cà phê thế giới đã tăng lên gấp đôi. Cũng trong thời gian đó, những công ty chiếm lĩnh thị trường bán lẻ đã thu được các khoản lợi nhuận khổng lồ. Nhưng vấn đề chính là ở chỗ: tiền mà người nông dân được trả khi bán cà phê đã tụt xuống thấp hơn số vốn đầu tư. Cũng trong thập kỷ qua, lợi nhuận mà cà phê mang lại ở những quốc gia trồng cà phê đã giảm từ mức 1/3 tổng thu nhập xuống chỉ còn 1/10. Khi những người bán buôn và bán lẻ cà phê tiếp tục thu lợi thì tiền lãi vẫn tiếp tục bị hao hụt. Và, tất nhiên, người nông dân là những người phải gánh chịu hoàn toàn những thiệt hại này. Nói một cách đơn giản hơn, những người nông dân và gia đình của họ đang phải tự "bù lỗ" cho việc trồng cà phê của mình. Không có phương tiện chuyên chở đến tận thị trường tiêu thụ lớn, lại không được trang bị những hiểu biết cần thiết về giá cả trên thị trường thế giới, đại đa số những người nông dân đang dần bị đẩy đến chỗ phải "bán tống bán tháo" sản phẩm của mình cho những nhà buôn lọc lõi.Trên thế giới hiện nay, cà phê đã lâm vào cuộc "khủng hoảng thừa", mà người đầu tiên gánh chịu những hậu quả khủng khiếp của nó là người nông dân, sau đó là thị trường cà phê toàn thế giới. Giá người nông dân được trả cho những cây cà phê của họ đã giảm50% trong 3 năm trở lại đây, mức thấp nhất trong suốt 30 năm qua.

Cà phê là nguồn thu nhập từ xuất khẩu chính của rất nhiều nước đang phát triển. Do đó, những nước như Uganđa, Haiti, Honđurat và Việt Nam đang chịu nhiều ảnh hưởng nghiêm trọng do cuộc khủng hoảng hiện nay: ngườI nông dân bị mất đất, những nhà xuất khảu bị phá sản, và toàn bộ nền kinh tế bị rơi vào trạng thái khủng hoảng. Lấy một ví dụ: vào những năm giữa thập niên 90, giá cà phê tăng vọt đã thu hút rất nhiều doanh nghiệp phương Tây đến với ngành sản xuất cà phê của Việt Nam, làm cho ngành này phát triển vô cùng nhanh chóng. Với những khoản vay khổng lồ từ ngân hàng thế giới (World bank), chính phủ Việt Nam và khối Big Four đã tạo điều kiện để hàng ngàn nông dân nghèo nước này chuyển sang trồng cà phê. Việt Nam nhanh chóng trở thành quốc gia xuất khẩu cà phê lớn thứ 2 thế giới. 6 năm trước, người nông dân Việt Nam thu được 2000 đôla từ mỗi tấn cà phê xuất khẩu. Nhưng hiện tại,con số ấy là 450 đô la,. (Chi tiết, xin hãy xem website của Tổ chức Cà phê thế giới. Con số này cho thấy nông dân Việt Nam không những không lại mà còn phải chịu thiệt hại từ việc bán cà phê: tiền mà họ thu vào chỉ bằng 60% so với số mà họ phải bỏ ra. Ngân hàng thế giới cũng như Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF) đã khuyến khích những nước ý, thành một thị trường hoàn toàn tự do. Điều này có nghĩa là gì? Trong một thị trường tự do thì giá cà phê là do tự thị trường định đoạt. Tình trạng trả giá cà phê thấp một cách "thả cửa", không hề tính đến quyền lợi của người nông dân như hiện nay về lâu dài sẽ trở thành một sách lược kinh doanh vô đạo đức. Kết quả là, rất nhiều người nghèo trên thế giới bị đẩy vào thế buộc phải "thương lượng" với những người giàu có và quyền lực trong một thị trường "mở". Thật không ngạc nhiên gì khi thấy rằng điều này chỉ bảo vệ cho quyền lợi của những người giàu có và quyền lực – "Người đã giàu thì càng giàu, người đã nghèo lại càng nghèo". Hiện tại, số lượng cà phê đang được sản xuất vượt hơn 80% so với số lượng tiêu thụ. Cần phải có sự hợp tác của tất cả các thành viên trong thị trường cà phê quốc tế để đảo ngược tình hình hiện nay. Những nhà máy sản xuất cà phê khổng lồ, những quốc gia sản xuất cà phê cần phải giảm ngay lượng sản xuất. Các tổ chức như Ngân hàng thế giới và IMF cần cho các nước sản xuất cà phê biết về diễn biến của thị trường và xu hướng dao động của giá cà phê. Chúng ta cần phải tìm ra một giải pháp sao cho thị trường cà phê được ổn định, và quyền lợi người nông dân được đảm bảo về lâu dài.

Nói một cách đơn giản, chúng ta cần tạo một thị trường cà phê dành cho tất cả mọi người.

Phần đầu

Phần đầu